Retinopatia nadciśnieniowa – przyczyny, objawy, powikłania i leczenie

Czym jest retinopatia nadciśnieniowa?

Retinopatia nadciśnieniowa to choroba oczu związana z przewlekłym nadciśnieniem tętniczym. Polega ona na uszkodzeniu drobnych naczyń krwionośnych siatkówki – tkanki znajdującej się wewnątrz oka, odpowiedzialnej za widzenie.

Podwyższone ciśnienie krwi działa na naczynia jak „stały ucisk”. Ściany stają się sztywniejsze, mniej elastyczne i z czasem zaczynają pękać lub przepuszczać płyny. W efekcie rozwijają się krwotoki, obrzęki i wysięki.

Co ważne – zmiany w siatkówce nie są problemem wyłącznie okulistycznym. Są one „lustrem” całego układu krążenia i mogą sygnalizować ryzyko udaru mózgu, zawału serca czy niewydolności nerek.

Jak powstaje retinopatia nadciśnieniowa? – mechanizm choroby

Nadciśnienie uszkadza siatkówkę etapami:

1. Skurcz naczyń (angiopatia nadciśnieniowa) – w początkowej fazie dochodzi do odruchowego zwężania tętniczek siatkówki. Pacjent zwykle nie ma jeszcze objawów.

2. Stwardnienie ścian naczyń – długotrwałe ciśnienie powoduje pogrubienie ścian naczyń. W badaniu dna oka widoczne są charakterystyczne objawy, np. objaw miedzianego drutu (połysk naczyń).

3. Uszkodzenia i przecieki – dochodzi do krwotoków, wysięków tłuszczowych, obrzęku siatkówki, a czasem obrzęku tarczy nerwu wzrokowego.

4. Zaawansowana retinopatia z powikłaniami – pojawia się niedokrwienie siatkówki, zakrzepy w naczyniach, obrzęk plamki żółtej. W tym stadium choroba może prowadzić do znacznego pogorszenia widzenia, a nawet ślepoty.

Czynniki ryzyka retinopatii nadciśnieniowej

Nie każdy pacjent z nadciśnieniem rozwinie retinopatię, ale ryzyko rośnie, gdy:

• nadciśnienie trwa wiele lat i nie jest dobrze kontrolowane,

• występują dodatkowe choroby: cukrzyca, miażdżyca, choroby nerek,

• pacjent pali papierosy,

• w rodzinie występowały choroby sercowo-naczyniowe,

• poziom cholesterolu i trójglicerydów jest wysoki,

• pacjent prowadzi siedzący tryb życia i ma nadwagę.

Objawy retinopatii nadciśnieniowej

We wczesnych stadiach pacjent może nie odczuwać żadnych problemów ze wzrokiem. Z czasem pojawiają się:

• zamazane widzenie,

• trudności z czytaniem drobnego druku,

• ciemne plamki (mroczki) w polu widzenia,

• pogorszenie kontrastu i widzenia w nocy,

• uczucie zmęczenia oczu,

• w zaawansowanych przypadkach – nagłe i znaczne pogorszenie widzenia spowodowane wylewem do siatkówki.

  
  

To właśnie dlatego kontrolne badanie okulistyczne u pacjentów z nadciśnieniem jest tak istotne – pozwala wykryć chorobę, zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń wzroku.

Diagnostyka retinopatii nadciśnieniowej

W Optima Medical Group w Krakowie stosujemy nowoczesne metody diagnostyki:

• Badanie dna oka (oftalmoskopia) – podstawowe i niezwykle ważne badanie pozwalające ocenić stan naczyń krwionośnych.

• OCT (optyczna koherentna tomografia) – precyzyjne obrazowanie przekroju siatkówki, szczególnie przydatne przy ocenie obrzęku plamki.

• Angiografia fluoresceinowa – badanie naczyniowe z użyciem kontrastu, wykrywające obszary niedokrwienia i mikronaczynia.

• USG gałki ocznej – stosowane w przypadku krwotoków zasłaniających dno oka.

Badania te pozwalają nie tylko rozpoznać retinopatię, ale też określić stopień jej zaawansowania – co ma kluczowe znaczenie dla rokowania i wyboru metody leczenia.

Klasyfikacja retinopatii nadciśnieniowej

Okuliści posługują się różnymi klasyfikacjami zmian, z których najbardziej znana to skala Ketha–Wagnera:

1. Stopień I – niewielkie zwężenia tętniczek siatkówki.

2. Stopień II – bardziej nasilone zwężenia, „objaw drutu miedzianego”.

3. Stopień III – krwotoki, wysięki, obrzęk siatkówki.

4. Stopień IV – obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (tzw. nadciśnienie złośliwe).

Im wyższy stopień, tym większe ryzyko nie tylko dla wzroku, ale i dla całego organizmu.

Leczenie retinopatii nadciśnieniowej

1. Leczenie choroby podstawowej

Najważniejszym elementem jest skuteczna kontrola nadciśnienia. Obejmuje to:

• regularne przyjmowanie leków przeciwnadciśnieniowych,

• monitorowanie ciśnienia w domu,

• zmiany stylu życia (dieta uboga w sól, aktywność fizyczna, redukcja masy ciała).

  
  

2. Leczenie okulistyczne

W zależności od stopnia zaawansowania stosuje się:

• laseroterapię w obszarach niedokrwienia siatkówki,

• iniekcje doszklistkowe (anty-VEGF lub sterydowe) w przypadku obrzęku plamki,

• leczenie chirurgiczne powikłań (np. witrektomia przy krwotoku do ciała szklistego).

Powikłania retinopatii nadciśnieniowej

Nieleczona choroba może prowadzić do:

• przewlekłego obrzęku plamki żółtej,

• zakrzepów naczyń siatkówki,

• odwarstwienia siatkówki,

• jaskry wtórnej,

• nieodwracalnej utraty widzenia.

Dlatego tak ważne jest, aby nie lekceważyć zaleceń kardiologa i okulisty.

Jak zapobiegać retinopatii nadciśnieniowej?

Profilaktyka opiera się na prostych, ale konsekwentnie stosowanych zasadach:

• utrzymuj ciśnienie w normie (poniżej 140/90 mmHg, a u niektórych pacjentów jeszcze niższe),

• odżywiaj się zdrowo – dieta śródziemnomorska bogata w warzywa, ryby i produkty pełnoziarniste,

• ruszaj się codziennie – nawet 30 minut spaceru ma znaczenie,

• rzuć palenie i ogranicz alkohol,

• kontroluj poziom cholesterolu, cukru i masy ciała,

• badaj oczy minimum raz w roku, nawet jeśli nie masz żadnych objawów.

Jak umówić się na konsultację okulistyczną (badanie okulistyczne) w Optima Medical w Krakowie ?

Rejestracja telefoniczna : +48 537800807

Rejestracja on-line

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Czy retinopatia nadciśnieniowa zawsze oznacza, że stracę wzrok?

Nie. Wczesne wykrycie zmian i skuteczna kontrola ciśnienia pozwalają w dużym stopniu zahamować chorobę i zachować dobry wzrok.

2. Jakie badanie najlepiej wykrywa retinopatię nadciśnieniową?

Podstawą jest badanie dna oka, uzupełnione o OCT i angiografię fluoresceinową.

3. Czy retinopatia nadciśnieniowa cofa się po leczeniu nadciśnienia?

Zmiany wczesne mogą ulec częściowej poprawie, ale zaawansowane uszkodzenia są trwałe. Dlatego tak ważne jest leczenie od samego początku.

4. Czy laseroterapia i zastrzyki do oka są bezpieczne?

Tak. Zabiegi wykonywane są w znieczuleniu miejscowym, a ich skuteczność w hamowaniu choroby jest wysoka.

5. Jak często powinienem badać oczy, jeśli mam nadciśnienie?

Minimum raz w roku. Jeśli zmiany już występują – zgodnie z zaleceniami lekarza, czasem co 3–6 miesięcy.